Atmosfer Nedir, Atmosferin Katmanları Nelerdir?

Diğer gezegenlerden farklı olarak Dünya’mızın etrafını saran canlıların yaşamasını sağlayan çeşitli gazlardan oluşan hava kütlesine atmosfer adı verilir.

Atmosferin içinde meydana gelen atmosfer olaylarına hava olayları denir. Atmosferin tamamına yakını gazlardan oluşur. Yeryüzünden atmosfere geçen tozlar ve mikroorganizmaların miktarı, atmosferin geneline oranla yok denecek kadar azdır. Atmosferdeki gazların %99’unu azot ve oksijen oluşturur. Atmosferde %78 oranla en fazla bulunan gaz azottur. Oksijenin oranı ise %21’dir. Diğer %1’lik dilimi oluşturan gazlar ise karbondioksit, su buharı, hidrojen, argon, neon, kripton gibi gazlar ve tozlardır.

atmosfer nedir atmosferin katmanları nelerdir-1

Atmosferin en önemli etkisi, canlılara yaşam ortamı sağlamasıdır. Ayrıca zararlı ışınları süzmesi de yaşam açısından önemlidir. Atmosfer, Güneş’ten gelen enerjinin yansıyarak geri dönmesini engelleyen bir örtü görevi görür. Böylece yerin aşırı soğumasını önler. Aynı şekilde Güneş’ten gelen ışınların bir kısmını tuttuğundan yerin aşırı ısınmasını da engellemiş olur.

Eğer atmosfer olmasaydı gölgeler tam karanlık olurdu. Atmosferin sıcaklık ve nem bakımından benzer özellikteki geniş parçalarına hava kütlesi denir.

Atmosferin Şekli Nasıldır?

Atmosfer yerküreyi çepeçevre kuşatmıştır. Atmosferin üst sınırı, Yer’in çekim gücü ile gökyüzü boşluğunun genel çekim gücünün birbirlerini dengelediği yerdir. Bu sınır, yeryüzünden 140 km’ye kadar yükselir. Buradan sonra atmosferi oluşturan gazlar iyice seyrekleşir ve atmosfer özellikleri büyük ölçüde bozulur.

Atmosferi oluşturan gazların büyük bir kısmı alt katmanda toplanmıştır. Deniz seviyesinden yükseldikçe atmosferin yoğunluğu azalmaktadır.

Atmosferin Katmanları

Atmosfer, kimyasal ve fiziksel yönden farklı özellikteki katmanlardan oluşur. Atmosferi oluşturan gazların ağırlıkları birbirlerinden farklıdır. Bu gazlar, yer çekiminin etkisi ile gruplanmış ve ağırlıklarına göre iç içe 4 kat oluşmuştur.

Troposfer: Troposfer, atmosferin yeryüzüne değen en alt tabakasıdır. Kalınlığı kutuplardan ekvatora gidildikçe artar. Kutuplarda soğuk nedeniyle ağırlaşan gazların çökmesiyle kalınlığı 9 km’ye kadar iner. Ekvetorda ise ısınan gazların genleşmesi nedeniyle kalınlığı 16 km’ye kadar çıkar.

Atmosferi oluşturan gazların büyük bir çoğunluğu ve su buharının tamamı bu katmandadır. Hava olayları genel olarak troposferin 3-4 km’lik alt kısmında gerçekleşir.

Stratosfer: Stratosfer, troposferin üst sınırından başlayıp yeryüzünden 16-50 km’ye kadar devam eden katmandır. Bu katmanda gazların miktarı azalmıştır. Stratosferde sadece yatay hava hareketleri görülür ve kutuplar üzerinde ortalama sıcaklığı -50 °C’tur.

Mezosfer: Mezosfer, stratosferin üzerinde yer alır. Üst sınırının yeryüzünden yüksekliği 80 km’dir. Bu katmanda gazların miktarı iyice azalmıştır. Burada hava hareketleri görülmez.

Termosfer: Termosfer, atmosferin en üst katmanıdır. Bu tabakanın kesin sınırı belirlenememekle birlikte, 80-140 km arası olarak kabul edilir. Yer yuvarlağı ile sonsuz boşluk olan uzay arasında bir geçiş alanıdır. Bu katmanda gaz oranı iyice azalmış ve iyonlara ayrılmış durumdadır. Burada yer çekimi çok az olduğundan, bazı gazlar yer çekiminin etkisinden kurtularak uzaya kaçmaktadır. Radyo dalgaları bu katmanda yansıtıldığı için yeryüzündeki haberleşme açısından önemlidir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir