İklim Nedir, İklim Tipleri Nelerdir?

Bir yer veya bir bölgenin uzun yıllar takip edilmesiyle gözlemlenen sıcaklık, nem, hava basıncı, rüzgar, yağış ve yağış şekli gibi meteorolojik olayların ortalamasına iklim denir.

İklim, hava durumundan farklı olarak bir yerde meydana gelen hava koşullarını uzun süre inceler ve gözlemler. Uzun süreli meteorolojik olayları inceleyen iklim kelimesi Arapça kökenli olup, iklimi inceleyen bilim dalına ise klimatoloji adı verilir. İklim çeşitleri bölgeler üzerinde farklılık gösterir ve yetişen ürünler, hayat şartları gibi önemli etkileri bulunur. İklim tipleri sıcaklık, yağış, basınç, rüzgar ve nem gibi farklılıkların uzun süre etkili olmasıyla belirlenir.

iklim nedir iklim tipleri nelerdir-1

İklim Türleri

Sıcak Kuşak İklimi: Ekvatoral iklim, Muson iklimi, Savan iklimi, Çöl iklimi
Ilıman Kuşak İklimi: Akdeniz iklimi, Okyanusal iklim, Bozkır iklimi, Karasal iklim
Soğuk Kuşak İklimi: Kutup iklimi, Tundra iklimi, Sert karasal iklim

Ekvatoral İklim

Ekvatoral yağmur ormanları iklimi olarak da adlandırılır. Bu iklimin oluşmasını, yerin fazla ısınmasını subtropikal alanlarından Ekvator’a doğru esen alize rüzgarları sağlamıştır.

Ekvatoral iklimin ana özellikleri:
Her ayın bol yağışlı olması
Yıllık yağışın 1500-3000 mm arasında olması.
Yıllık ortalama sıcaklığın 26-27 °C olması.
Yıllık sıcaklık farkının az (2-3 °C) olması.
Mevsimlerden söz edilmemesi.

İklimin karakteristik bitki örtüsünün ekvatoral yağmur ormanları olmasıdır. Gür ve sık ağaçlardan oluşan bu ormanlar zengin bir orman altı örtüsüne sahiptir.

Muson İklimi

Muson ikliminin etkili olduğu yerler; muson rüzgarlarının etkili olduğu Güney ve Güneydoğu Asya kıyıları ile Kuzey Avustralya kıyılarıdır.

Muson ikliminin ana özellikleri:
Yıllık sıcaklık ortalaması 20-30 °C arasında değişir.
Yıllık toplam yağış fazladır (2500-10000 mm arası).
Yağışın büyük bir bölümü yaz aylarında gerçekleşir.
Dünyan’ın en yağışlı bölgeleri bu iklim bölgesindedir.

Muson iklim bölgesinin karakteristik bitki örtüsü geniş yapraklı büyük ağaçlardan oluşan muson ormanlarıdır.

Savan İklimi

Savan iklimi, ekvatoral yağmur ormanlarıyla dönenceler kuşağındaki sıcak çöller arasında görülür.

Savan ikliminin ana özellikleri:
Sıcaklıklar yıl içerisinde 20-30 °C dolaylarındadır.
Yazları yağışlı, kışları ise kurak geçer.
Yağış durumuna göre iki alt tipi vardır.

Nemli savan iklimi: Savan iklim bölgelerinin Ekvator’a yakın kısımlarında görülür. Yıllık toplam yağış 1000-2000 mm arasında, yıllık ortalama sıcaklık ise 20 °C dolaylarındadır.
Kurak savan iklimi: Savan iklimi bölgesinin dönencelere yakın kısımlarında etkilidir. Yılın yarısı kurak geçer. Yıllık yağış 200-500 mm arasındadır. Ortalama sıcaklık ise 20-30 °C arasında değişir.

Savan ikliminin karakteristik bitki örtüsü yüksek boylu çayırlar ve kuraklığa dayanıklı seyrek ağaçlardan oluşan savanlardır. Ağaçlar Ekvator’a yaklaştıkça sıklaşır.

Çöl İklimi

Çöl iklimi dönenceler çevresinde, kıta içlerindeki etrafı dağlarla çevrili çukur ormanlarda görülür.

Çöl ikliminin ana özellikleri:
Yıllık ortalama sıcaklıklar 20-25 °C arasındadır.
Yıllık sıcaklık farkı fazladır.
Gece gündüz arasında sıcaklık farkı çok fazladır. (40-50 °C).
Yağışlar çok azdır. Yıllık yağış toplamı genelde 100 mm’den daha düşüktür.

Çöl ikliminin karakteristik bitkileri kuraklığa dayanıklı kurakçıl otlar, çalılar ve dikenli bitkilerdir (kaktüs türleri).

Okyanusal İklim

Okyanusal iklim en fazla kuzey yarımküredeki kıtaların batı kıyılarında görülür.

Okyanusal iklimin ana özellikleri:
Kışlar ılıman, yazlar serin geçer.
Yıllık ortalama sıcaklık 14-15 °C’dir.
Her mevsim yağışlıdır.
Yıllık toplam yağış miktarı 1000 mm’nin üzerinde olur.
Hava genellikle sislidir.

Okyanusal iklimde hakim bitki örtüsü geniş yapraklı ağaç ormanları olup, yukarı enlemlere doğru gidildikçe iğne yapraklı ağaçlarda görülür. Ormanların tahrip edildiği yerlerde ise yüksek boylu çayırlar hakimdir.

Akdeniz İklimi

Akdeniz iklimi, en karakteristik olarak Akdeniz çevresinde görüldüğü için Akdeniz iklimi adını almıştır.

Akdeniz ikliminin ana özellikleri:
Yazları sıcak ve kurak olması.
Kışları ılıman ve yağışlı olması.
Yıllık ortalama sıcaklığın 18-20 °C arasında olması.
Yıllık toplam yağışın 600-1000 mm arasında olması.
Yaz aylarında etkili bir kuraklığın görülmesi.
Kış aylarında don olaylarının ender oluşması.

Akdeniz ikliminin bitki örtüsü bodur, yapraklı ve her mevsim yeşil kalan ağaçlardır.

Bozkır (Step) İklimi

Bozkır iklimi, genellikle sıcak, yağışlı mevsimi dönencelere yaklaştıkça kısalan, orta kuşakta deniz etkisinden uzak olan karalarının iç kesimlerinde etkili olan iklimdir.

Bozkır ikliminin ana özellikleri:
Yıllık yağış ortalama 300-500 mm arasındadır.
Ortalama sıcaklık dönenceler üzerinde 20-30 °C, orta enlemlerde 10-12 °C dolaylarındadır.
Yaz-kış ve gece-gündüz arasındaki sıcaklık farkı fazladır.
Bozkır iklimi bulundukları yere göre dönenceler çevresi bozkır iklimi ve orta enlemler bozkır iklimi olmak üzere iki alt tipe ayrılır.

Bozkır iklim tipinin karakteristik bitki örtüsü yağışlı mevsimde yeşeren, kurak mevsimde kuruyan çeşitli otlardan oluşan bozkırlardır (step).

Karasal İklim

Karasal iklim, genel olarak 30-65 °C enlemleri arasında karaların deniz etkisinden uzak iç kısımlarında ve kıtaların doğu kıyılarında görülür.

Karasal iklimin ana özellikleri:
Yazlar kısa ve sıcaktır.
Kışlar uzun, soğuk ve kar yağışlıdır.
Don olayları uzun süreli ve şiddetlidir.
Yıllık ortalama sıcaklık -10 °C ile 5 °C arasındadır.
Gece-gündüz sıcaklık farkı fazladır (15-20 °C).
Yaz-kış sıcaklık farkı fazladır (30-40 °C).

Karasal iklimin karakteristik bitki örtüsü ilkbahar yağışları ile birlikte yeşeren, yaz aylarında ise sararan ve kuruyan otlardan oluşan bozkırlardır.

Kutup İklimi

Kutup iklimi, yılık her mevsiminde tamamen karlar ve buzlarla kaplı olan kuzey ve güney kutuplarında görülen iklim tipidir.

Kutup ikliminin ana özellikleri:
Sıcaklık ortalaması bütün yıl boyunca 0 °C’nin altındadır.
Yağışlar az ve kar şeklindedir.
Ortalama yağış 150-200 mm civarındadır.
Yağış çok az olduğu için kutup iklimi, soğuk çöl iklimi olarak da adlandırılır.

Toprak kar ve su altında olduğu için kutup iklimi tipinde bitki örtüsünden söz edilemez.

Tundra İklimi

Tundra iklimi, kuzey yarım kürede 60° paraleli civarında görülen, kutup ikliminin yayılış alanlarının arasındaki bölgelerde görüldüğü için kutup altı iklimi olarak da adlandırılan iklim tipidir.

Tundra ikliminin ana özellikleri:
Yılın büyük bir kısmında zemin karla kaplıdır.
Yaz aylarında sıcaklık 10 °C’ye kadar çıkar.
Kışlar çok uzun ve soğuktur.
Toprak uzun süre donmuş durumdadır.
Sıcak dönem 1-2 ay kadardır. Bu kısa dönemde donun çözülmesiyle birlikte toprak bataklığa benzeyen bir hal alır.

Tundra ikliminin karakteristik bitki örtüsü soğuğa ve susuzluğa dayanıklı ot ve canlılardan oluşan tundradır.

Şiddetli Karasal İklim

Sert karasal iklim, kuzey yarım kürede bulunan ve denizlerin etkisinden uzak, yüksekliği fazla olan alanlarda görülen yıllık sıcaklık farklarının en fazla olduğu iklim türüdür.

Şiddetli karasal iklimin ana özellikleri:
Kışlar uzun ve soğuk, yazlar ise serin ve kısadır.
Yıllık sıcaklık ortalaması 0-10 °C civarındadır.
Yıllık yağış miktarı 500-600 mm civarındadır.
Yağışların çoğu yaz mevsiminde görülür.

Şiddetli karasal iklimin karakteristik bitki örtüsü iğne yapraklı ağaçlardan oluşan tayga ormanlarıdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir